Automatyka przemysłowa a bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo w automatyce

Powiązanie sterowania z bezpieczeństwem w maszynach i urządzeniach wprowadzanych na rynek stanowi częsty problem, z którym nie mogą poradzić sobie projektanci. Okazuje się, że problem ten dotyczy nie tylko małych producentów, gdzie działy konstrukcyjne składają się z 2-3 osób, ale również i większych firm, w których nad projektami pracują dziesiątki inżynierów. Zadeklarowane maszyny na zgodność z Dyrektywa Maszynowa (posiadające znak CE) po dokładniejszej analizie okazują się niezgodne z ową dyrektywą.

Z czego wynikają błędy projektowe? Główną przyczyną jest dążenie do osiągnięcia określonego celu technologicznego i traktowanie spraw związanych z bezpieczeństwem po macoszemu. Wynika to również z tego, że grono inżynierów nie zna wymagań stawianych maszynom pod względem bezpieczeństwa i odpowiedzialności za produkt, jaka na nich ciąży. Często wydaje się, ze wystarczy w układ sterowania włączyć przycisk STOPU AWARYJNEGO i sprawa jest załatwiona. Lecz by włączyć prawidłowo STOP trzeba dokonać i tu szeregu analiz. Pomocne są tu takie normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową jak PN-EN 954-1 oraz nową zastępującą wcześniej wymieniona PN-EN 13849-1. Normy te mówią o wymaganej tak zwanej kategorii sterowania czy SIL-u poziomu bezpieczeństwa zintegrowanego.

Sterowniki bezpieczeństwa

Najczęstszym błędem jest wykorzystywanie przemysłowych sterowników PLC do realizacji funkcji bezpieczeństwa. Do tych sterowników podłączane są nie tylko Stopy Awaryjne, ale i inne urządzenia ochronne takie jak oburęczne sterowania, kurtyny świetlne czy skanery laserowe. Często brak jest nadzorowania osłon ruchomych lub nadzorowanie to posiada niewystarczającą kategorię sterowania. Podstawowym błędem jest wykorzystywanie w obwodach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, styczników bez nadzorowania położenia styków. Jest to istotne ze względu na wczesne wykrycie takich błędów jak sklejenie styków, pęknięcia sprężyn prowadzących itp. Najprościej jest wykorzystać w obwodach bezpieczenstwa tzw. Przekaźnikowe Moduły Bezpieczeństwa, które coraz częściej są spotykane i których dostępność w ostatnich latach mocno wzrosła a ceny zmalały.

Firma ELOKON Polska, która na co dzień zajmuje się modernizacjami różnych maszyn i urządzeń oraz pomocą w doprowadzeniu maszyn i urządzeń do zgodności z Dyrektywą Maszynową, poprzez swoje wieloletnie doświadczenie uzyskała stabilną pozycję nie tylko w dziedzinie czystej automatyki przemysłowej, ale również i powiązaniu tej automatyki z bezpieczeństwem.

Analiza wyposażenia maszyn

W całym procesie doboru środków, bezpieczeństwa, tworzeniu odpowiednich schematów, doborze styczników, sterowników, modułów bezpieczeństwa itd. jest prawidłowa ocena maszyny. Nieprawidłowe włączenie jednego z elementów może skończyć sie tragicznie dla osób, które obsługują dane urządzenie.

W swojej praktyce firma Elokon często była powoływana jako „rzeczoznawca” do zdarzeń wypadkowych, gdzie właśnie nieprawidłowe połączenia były jedna z przyczyn wypadku. Zaprojektowane układy muszą mieć jeszcze jedną istotną cechę. Nie mogą dać się w prosty sposób manipulować. Tu jest potrzebne duże doświadczenie i znajomość nie tylko różnych maszyn i urządzeń, ale i zachowań ludzkich. Gdy producent zaprojektuje urządzenie w ten sposób, że spełnia ono wymagania i może wydać deklaracje zgodności natomiast wpływa na wydajność pracy, w ten sposób, że ją zmniejsza, wcześniej czy później służby utrzymania ruchu zaczynają dokonywać przeróbek w układach by poziom wydajności podwyższyć. To ze cierpi na tym poziom bezpieczenstwa ma najczęściej drugoplanowe znaczenie.

Warto również dodać jeszcze jedna uwagę. Często nie jest uwzględniany rzeczywisty czas zatrzymywania maszyny po zadziałaniu urządzeń ochronnych. Brak jest udokumentowanych pomiarów, świadczących o prawidłowych odległościach urządzeń ochronnych od stref niebezpiecznych. Te niestety bardzo często nie tylko nie są wykonane przed pierwszym uruchomieniem, ale mimo obowiązku, jaki ciąży na pracodawcy (użytkowniku maszyn)